Tháng 8-1995. Trong cái buổi sáng mưa rơi nhẹ ấy, ngoại trưởng Mỹ lúc đó là Oa-ren Crít-xtốp-phơ (Warren Christopher) nhẹ nhàng tháo miếng vải che tấm biển đá trong sân ngôi nhà số 7 phố Láng Hạ, chính thức khai trương Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội. Trước đó một tháng, ngày 11-7-1995, Tổng thống Hoa Kỳ Bin Clin-tơn (Bill Clinton) tuyên bố bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Việt Nam. Nhưng trước khi có được cái chốc lát vị ngoại trưởng thứ 63 của Hoa Kỳ làm một cử chỉ biểu tượng mang tính lịch sử ấy, quan hệ bang giao Việt Nam-Hoa Kỳ đã phải đi qua những chặng đường dài… Ngày 19-6-1919, người thanh niên trẻ tuổi Nguyễn Ái Quốc đã gửi bản Yêu sách của quần chúng. # An Nam cho Tổng thống Mỹ khi ấy là Út-đrâu Uyn-xơn (Woodrow Wilson). Tuy không được hồi âm nhưng ngay từ những ngày đầu tìm đường cứu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhìn thấy ở nước Mỹ những giá trị hữu ích cho công cuộc đương đầu giải phóng dân tộc khỏi ách áp bức ngoại bang.
Hơn hai thập kỷ sau, tháng 10-1944, vẫn Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị cho các cán bộ Việt Minh tỉnh Cao Bằng tìm cứu viên phi công lái tàu bay khu trục Mỹ Uy-li-am So (William Shaw) bị quân phát xít Nhật bắn hạ và truy lùng cáu, bí mật đưa sang Vân Nam,Trung Quốc để trao trả cho phái đoàn Đồng minh. Tiếp đó là một chương đặc biệt trong lịch sử bang giao Việt-Mỹ, khi phía Mỹ đã cử một số toán đặc nhiệm sang huấn luyện quân sự, cung cấp khí giới, điện đài cho những người Việt Minh, là đồng minh trên một trận tuyến chung chống phát xít Nhật ngay trong những ngày trước cách mệnh Tháng Tám. Và rồi, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lấy ngay những lời bất hủ trong Bản Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ năm 1776: “quơ mọi người sinh ra có quyền đồng đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc” để mở màn cho bản Tuyên ngôn độc lập đọc trên Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày 2-9-1945, khai sinh ra nước Việt Nam mới. Giữa những ngày tháng là đồng minh chống phát xít ấy với sự kiện khai trương sứ quán Mỹ tại Hà Nội là khoảng thời gian tròn nửa thế kỷ, trong đó có cuộc chiến 30 năm và thêm 20 năm lò dò để tìm đến ba chữ: “thường ngày hóa”. Dẫu gặp không ít khó khăn nhưng một khi có nhã ý và mong muốn hòa giải, hai bên Việt-Mỹ đã biết cách vượt qua những trở lực để tiến về phía trước. Sự kiện một phi công Mỹ, ông Đu-glát Pi-tơ-xơn (Douglas "Pete" Peterson), từng bị bắn hạ và bắt làm tù binh trong chiến tranh, trở nên vị đại sứ Hoa Kỳ trước nhất ở Việt Nam sau chiến tranh, chính là một tượng trưng thúc về việc hai bên đã biết cách vượt qua những ám ảnh dĩ vãng để xây dựng và củng cố mối bang giao Việt-Mỹ. Nhìn lại lịch sử, chính là cách để có thể tưởng tượng ra tương lai như thế nào, trên cơ sở những gì mà cả hai phía Việt Nam và Hoa Kỳ cùng hành động trong thời điểm hiện tại. Chuyến thăm chính thức Hoa Kỳ của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang là một trong những bước đi quan trọng trong ngày nay để hướng tới tương lai. Không bỏ lỡ dịp Vượt qua những dặm dài dằng dặc trên chẳng, chiếc chuyên cơ chở chủ toạ nước Trương Tấn Sang cùng đoàn đại biểu Việt Nam có một chặng nghỉ ngắn ở vùng đất A-lát-xka giá lạnh trên cương vực gần vùng Bắc cực của Hoa Kỳ, bay ngang tuốt tuột nước Mỹ từ bờ Tây sang bờ Đông trước khi hạ cánh xuống sân bay quân sự Andrew ở Thủ đô. Oa-sinh-tơn D.C đón đoàn đại biểu Việt Nam trong thời tiết mùa hè dễ chịu, rét mướt. Cả thành thị như nằm trong những cánh rừng nối tiếp nhau; ở nhiều khu vực, trên đường hi hữu có những tấm biển báo hạn chế tốc độ phòng ngừa gây tai nạn cho hươu nai chạy ngang! Trên những đại lộ lớn như Pen-xin-va-ni-a, Con-nếch-ti-cớt, dòng xe hơi chạy chậm rãi. Dòng Potomac phẳng lặng trôi trong nắng hè… Nhưng hoạt động của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cùng với đoàn đại biểu Việt Nam thì không diễn ra chậm rãi như thế. Hàng loạt các cuộc xúc tiếp, gặp gỡ, diễn đàn được tổ chức nhằm đích tăng cường sự hợp tác giữa hai nước trên toàn bộ các cấp độ. Trung tâm chính là hiệp tác kinh tế, thương nghiệp, tuy đã tăng vượt bậc nhưng rõ ràng vẫn chưa tương thích với tiềm năng của hai nước. Những chuyển dịch sâu sắc, chưa từng có trên toàn cầu trong hơn một thập kỷ qua khẳng định, trong Thế kỷ 21, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương tiếp chuyện là khu vực phát triển năng động nhất và đóng vai trò đầu tàu trong liên kết kinh tế thế giới. Đây là khu vực tập hợp 10 trong số 20 nền kinh tế lớn nhất, với tỷ trọng thương nghiệp xuyên Thái Bình Dương hiện đã chiếm 2/3 thương nghiệp toàn cầu, đóng góp gần 40% tăng trưởng toàn cầu. Điều đó mở ra những vận hội lớn cho cả Việt Nam và Hoa Kỳ. Mà một trong những chìa khóa mở cánh cửa bước vào sự cường thịnh chính là hiệp nghị đối tác xuyên thái hoà Dương (TPP). Ở các cuộc gặp cấp Bộ trưởng cũng như cấp cao nhất, cả hai bên đều tái khẳng định kiên tâm và cam kết cùng các nước thành viên chấm dứt thương lượng TPP theo lịch trình đã đề ra trước cuối năm nay, hướng tới một Hiệp định cân bằng vì phát triển. Với việc hướng tới dự vào kết liên kinh tế quan yếu hàng đầu này, Việt Nam tiến một bước lớn trên con đường hội nhập quốc tế toàn diện, đồng thời đóng góp vào sự năng động, phồn vinh của khu vực. Để có thể biến những tiềm năng thành hiện thực, còn phụ thuộc vào môi trường hòa bình, an ninh khu vực. Bảo đảm một môi trường hòa bình, ổn định, ngăn chặn và kiểm soát các xung đột là bổn phận chung của các nước trong và ngoài khu vực. Cũng có cả những cuộc gặp để hiểu nhau hơn sau những cách trở trong kí vãng, xóa đi các vết hằn trong đời sống tầng lớp, trong tâm não mỗi con người. Như trong cuộc gặp giữa cựu chiến binh hai nước, sau khi nghe ý kiến của các cựu chiến binh Việt Nam, một cựu chiến binh Hoa Kỳ đã thốt lên đầy vẻ nuối tiếc: “Đến bây chừ chúng tôi mới thấy từ trước đến giờ chúng tôi chỉ biết đòi hỏi chuyện tìm người mất tích về phía Hoa Kỳ; trong khi đó, phía Việt Nam cũng còn muôn nghìn những người mất tích trong chiến tranh chưa tìm thấy; các bạn cũng cần thông tin độ như chúng tôi vậy!” Và đỉnh điểm của các hoạt động trong chuyến thăm là cuộc Hội đàm của hai nhà lãnh đạo hai nước tại Nhà Trắng sáng 25-7 theo giờ Oa-sinh-tơn. Sau đó, trong phòng Bầu dục ở cánh Tây của Nhà trắng, trước một rừng ống kính máy ảnh, máy quay của các phóng viên Việt Nam và quốc tế, chủ toạ nước Trương Tấn Sang và Tổng thống B. Ô-ba-ma (B.Obama) thông tin hai nước đã xác lập quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam-Hoa Kỳ dựa trên các nguyên tắc trọng Hiến chương liên hiệp quốc, pháp luật quốc tế, quý trọng thể chế chính trị, độc lập, chủ quyền và kiêm toàn lãnh thổ của nhau. Một thời cơ đã được nắm lấy để hướng tới ngày mai! Một món quà đặc biệt Khi bay tới Oa-sinh-tơn D.C, đồng hồ của mỗi người lùi lại 13 giờ đồng hồ, cứ như thể được quay ngược trở lại để nhìn vào kí vãng. Rời khỏi nước Mỹ, kim đồng hồ lại quay về hiện tại, với những ước muốn cho mai sau. Mối quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ cũng có những nét tương đồng khi mà nhìn về dĩ vãng, có thể mường tượng ra những sợi dây gắn kết với hiện tại và mường tưởng ra một tương lai. Tháng 2-1946, không lâu sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho Tổng thống Hoa Kỳ Ha-ry Tru-man (Harry Truman), thanh minh mong muốn hai dân tộc cùng dựng xây mối quan hệ “hợp tác đầy đủ”. Bức thư này hiện vẫn nằm trong Cục lưu trữ nhà nước Hoa Kỳ. Không phải nghi ngờ gì nữa về ý nguyện của nhà cách mệnh vĩ đại Hồ Chí Minh, mong muốn có một mối quan hệ cộng tác hữu hảo với dân chúng Hoa Kỳ. Có thể, trong kí vãng đã có những thời cơ bị bỏ lỡ, nhưng ở thời điểm hiện tại, cả hai phía Việt Nam và Hoa Kỳ đều biết rõ phải nắm bắt lấy nhịp để thực hành ý nguyện của chủ toạ Hồ Chí Minh, xây dựng quan hệ “hợp tác đầy đủ” giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Theo thông lệ khi có các cuộc gặp cấp cao, hai bên thường tặng quà cho nhau. Sau cuộc hội đàm giữa chủ toạ nước Trương Tấn Sang và Tổng thống B. Ô-ba-ma ở Nhà Trắng cũng vậy. Quà tặng của chủ toạ nước Việt Nam cho Tổng thống B. Ô-ba-ma là một chiếc thăng bằng gỗ! Một món quà nhiều ý nghĩa khi xét đến vị thế và quan hệ của Hoa Kỳ và Việt Nam trong tổng thể các mối bang giao quốc tế giờ. VĂN YÊN(Ghi chép của phóng viên Báo Quân đội quần chúng - gửi từ Niu Y-oóc) |
Thứ Sáu, 26 tháng 7, 2013
Sức bật mới bên dòng Potomac
