Cần một chữ tâm

Thế nhưng, trong lĩnh vực giáo dục trẻ tự kỷ, một thầy giáo có thương hiệu đối với phụ huynh này đôi khi là sự hoài nghi đối với phụ huynh khác. Giáo dục trẻ tự kỷ cần sự kiên trì “Dục tốc bất đạt” “Nôn nóng sẽ không đem lại thành công” thật đúng với trường hợp bình phục chức năng, giáo dục trẻ tự kỷ. TS.BS Lã Thị Bưởi – Trưởng phòng khám Tuna, trọng điểm Nghiên cứu và Đào tạo phát triển cộng đồng – san sẻ: Nhiều phụ huynh có con bị tự kỷ khi đưa con đến Phòng khám Tuna đều muốn các thầy thuốc, kiền đưa ra kết luận về tình trạng, chừng độ bệnh của con họ ngay từ lần khám trước hết. Câu hỏi “Khi nào con tôi hết bệnh?” hoặc “Khi nào cháu tiến bộ?” cũng là những câu hỏi các bậc phụ huynh ngay nêu ra. Thế nhưng, trong thực tế, để kết luận được một đứa trẻ có mắc bệnh tự kỷ hay không, và bị bệnh ở chừng độ nào, các chuyên gia ở Phòng khám Tuna phải tiếp xúc với trẻ, quan sát lâm sàng, cho trẻ làm các bài test khác nhau… trong khoảng 10 – 15 buổi. Kết luận được đưa ra với sự tham dự của các bác sĩ thần kinh, tâm lý, chuyên gia tâm lý học lâm sàng, cán bộ tư vấn - trị liệu tâm lý con trẻ, đay đả dạy trẻ tự kỷ… TS Lã Thị Bưởi cho biết thêm, đối với nhiều trẻ tự kỷ, sự tiến bộ chẳng thể tính bằng ngày, bằng tháng, mà phải tính theo năm, thậm chí là nhiều năm. Chính cho nên, không ít bậc phụ huynh tỏ ra nghi ngờ trình độ, khả năng của các bác sĩ, cán bộ, ba của Phòng khám Tuna khi thấy con mình không có chuyển biến gì trong một thời gian dài. Điều này không chỉ xảy ra đối với Phòng khám Tuna. Theo PGS.TS Lê Văn Tạc – Giám đốc trọng tâm Nghiên cứu giáo dục đặc biệt, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam – một số ba má trẻ tự kỷ kỳ vọng quá cao rằng con mình sẽ khỏi tự kỷ sau khi có tác động. Nên, sau một thời gian tác động, khi không nhìn thấy sự tiến triển của con mình, họ đã nản chí, hoang mang, thậm chí rút lui. Như vậy, có thể thấy rằng, nhận thức của bố mẹ trẻ tự kỷ nói riêng và cộng đồng nói chung về căn bệnh này còn nhiều hạn chế. Và khi chưa có nhận thức đúng, họ sẽ không thể đánh giá đúng về trình độ, khả năng của những người làm công việc bình phục chức năng, giáo dục trẻ tự kỷ. Tuy nhiên, cũng phải trông coi một thực tế là thời kì đánh giá, các dụng cụ đánh giá ở những cơ sở tiến hành công tác chẩn đoán trẻ tự kỷ rất khác nhau, khiến kết quả đánh giá trẻ tự kỷ ở mỗi cơ sở cũng khác nhau. Điều này khiến nhiều phụ huynh có con tự kỷ càng ngờ trình độ của các chuyên gia. Sự tiến bộ của trẻ khuyết tật phụ thuộc rất lớn vào tấm lòng của người thầy Nhiều hệ lụy khi thiếu chuẩn Bác sĩ chuyên khoa II Đỗ Thúy Lan (trọng điểm Sao Mai – Hà Nội) cho biết, ở Việt Nam hiện chưa có hàng ngũ thân phụ được đào tạo bài bản về giáo dục trẻ tự kỷ. Tại cơ sở đào tạo cha giáo dục đặc biệt hàng đầu ở nước ta là khoa Giáo dục đặc biệt - Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, chương trình đào tạo chính yếu là các ngành khiếm thính, mù, khuyết tật trí tuệ. Tự kỷ vẫn chưa được xếp thành một chuyên ngành đào tạo riêng. Mặt khác, chương trình đào tạo lý thuyết nhiều nên sinh viên khi ra trường vẫn lúng túng trong thực hiện. Tình trạng thiếu chuẩn trong đào tạo cha dạy trẻ tự kỷ như vậy có thể dẫn tới nhiều hệ lụy: khiến phụ huynh cảm thấy hoang mang, không tin cậy vào trình độ thầy giáo; nhiều người lợi dụng điều này để trục lợi cho bản thân, như có hiện tượng không ít cha tự nhận mình là chuyên gia, nhận kèm cặp trẻ tự kỷ tại nhà nhưng lại chưa có những hiểu biết cơ bản về hội chứng tự kỷ. Điều này cũng khiến cho việc giáo dục trẻ tự kỷ không đạt hiệu quả, hoặc làm cho trẻ bị bỏ lỡ thì kỳ can thiệp sớm, vốn là thời kỳ can thiệp hiệu quả nhất đối với trẻ tự kỷ. Thước đo thương hiệu người thầy Như đã nói ban đầu, một thân phụ có thương hiệu khi mang lại hiệu quả giáo dục cao, được nhiều ba má học trò tin cậy. Theo PGS.TS Lê Văn Tạc, một cha dạy trẻ tự kỷ muốn đạt hiệu quả cao đầu tiên cần có hiểu biết sâu về hội chứng tự kỷ cũng như được đào tạo bài bản về lĩnh vực giáo dục trẻ tự kỷ. Bên cạnh đó, việc giáo dục nói chung và phát triển kỹ năng giao dịch cho trẻ tự kỷ nói riêng rất cần sự bền chí. Thân phụ cần xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân chủ nghĩa hiệp với mức độ phát triển của từng trẻ tự kỷ. Muốn làm được điều này, đối với từng đứa trẻ cần chọn lọc những công cụ đặc thù để xác định chừng độ và lĩnh vực phát triển. Mặt khác, cần chuẩn hóa đào tạo tẩm bổ hàng ngũ cán bộ chuyên môn, phụ thân chuyên sâu về tự kỷ ở các cấp độ khác nhau. Thầy thuốc Đỗ Thúy Lan bổ sung thêm, chuẩn đầu ra cho sinh viên sư phạm nói chung và sinh viên giáo dục đặc biệt nói riêng cần được xây dựng cụ thể hơn nữa, bao gồm những phẩm chất đạo đức nghề và năng lực nghề ăn nhập với trẻ tự kỷ. Song song, cần xây dựng chuyên ngành riêng về tự kỷ. ThS Đỗ Thị Thảo – Khoa Giáo dục đặc biệt, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội – cho rằng, riêng đối với một nghiêm phụ dạy trẻ tự kỷ ở các trường măng non hòa nhập, để đạt hiệu quả cao, kiền cần có kĩ năng tổ chức tốt môi trường giáo dục trẻ tự kỷ, bao gồm môi trường vật chất và tinh thần, môi trường tự nhiên và xã hội ở trong trường, lớp măng non và ngoài trường, lớp mầm non. Ngoại giả, nhà trường cùng xuân đường cũng cần chuẩn bị về cơ sở vật chất, đồ dùng đồ chơi, công cụ dạy học, đồ dùng đặc thù khi dạy trẻ tự kỷ. Từ kinh nghiệm giảng dạy thực tiễn của mình, cô Bùi Hoài Thanh, nghiêm đường dạy Văn Trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam san sớt: Nhiều học sinh tự kỷ có năng lực trổi ở một lĩnh vực nào đó, thế nhưng cách ứng xử của các em với những người xung quanh, cách xử lý các tình huống trong cuộc sống rất kỳ lạ, hoàn toàn khác với những học sinh bình thường. Nếu thầy có hiểu biết về hội chứng tự kỷ, luôn nhìn, đánh giá các em ở những mặt trội, áp dụng phương pháp giáo dục đặc biệt để các em phát huy được hết năng lực của mình thì sẽ tạo nhịp cho học sinh tự kỷ hòa nhập với cộng đồng, cống hiến cho xã hội. Trái lại, nếu giáo viên chỉ nhìn thấy ở các em sự kỳ quặc, bất thường, chẳng thể áp dụng phương pháp giáo dục đại trà thì cũng đồng nghĩa với việc học trò tự kỷ sẽ mãi sống trong thế giới của riêng mình. Như vậy, sự phát triển, tiến bộ của trẻ tự kỷ phụ thuộc rất lớn vào cái tâm của người thầy. Đối với nhiều trẻ tự kỷ, sự tiến bộ chẳng thể tính bằng ngày, bằng tháng, mà phải tính theo năm, thậm chí là nhiều năm. Chính bởi thế, việc giáo dục nói chung và phát triển kỹ năng giao dịch cho trẻ tự kỷ nói riêng rất cần sự kiên trì. Bên cạnh đó, thầy cần có hiểu biết sâu về hội chứng tự kỷ cũng như được đào tạo bài bản về lĩnh vực giáo dục trẻ tự kỷ. Đặc biệt, sự phát triển, tiến bộ của trẻ tự kỷ phụ thuộc rất lớn vào tấm lòng của người thầy. Chu Minh