Vấn đề Nguyễn Ngọc Lâm muốn nói là "cách tiếp cận” di sản của từng nghệ sỹ là như thế nào, thái độ tiếp cận của người làm nghệ thuật ra sao và nghệ sỹ là người đang giữ giàng, giúp ích cho di sản hay người nghệ sĩ đang phá hoang nó vì những mục đích cá nhân chủ nghĩa của nghệ sỹ? Đã đến lúc, người nghệ sỹ phải kiêu dũng để lại đằng sau những mục đích cá nhân chủ nghĩa của mình, chỉ như thế chúng ta và từng lớp mới hy vọng có thể gìn giữ và phát huy những giá trị của di sản, và chúng ta cũng sẽ có được những tác phẩm "nghệ thuật di sản” lớn
Tác phẩm xếp đặt "Chen lấn” của Nguyễn Ngọc Lâm 1. Triển lãm diễn ra tới hết ngày 4 – 10, tại 42, Yết Kiêu, Hà Nội.
Thực tại cho thấy hai phần ba mặt tiền các ngôi đình đã bị biến dạng, thay thế bằng các công trình kiến trúc khác. Dù vậy, họa sĩ Nguyễn Ngọc Lâm vẫn hoàn toàn lạc quan về việc "Di sản” sẽ vẫn là một chủ đề đầy giá trị đối với nhiều nghệ sỹ và đặc biệt là đối với nghệ sỹ đương đại. Trong triển lãm "hội thoại với đình làng”, ngôi đình nơi trọng tâm cho việc gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống, phong tục tập quán và tín ngưỡng của làng xã đã trở thành đối tượng nghiên cứu và sáng tác của các loại hình nghệ thuật như xếp đặt, Video Art, nhiếp ảnh và âm thanh.
Trong đó, trình bày rõ nhất sự đổi thay của đình làng ngày nay là bộ ảnh của Nguyễn Thế Sơn. Tác phẩm này đặt một mô hình chiếc đình được phủ nhũ vàng trội ở trung tâm, xung quanh là dày đặc những hình khối xếp tỏa ra theo vòng tròn.
Tiêu đề triển lãm mang tính mở, trở nên thời cơ để mỗi nghệ sĩ tiếp cận đình làng ở các góc cạnh khác nhau, cùng ngẫm ngợi về giá trị của đình làng và đặt câu hỏi về vai trò của di sản trong từng lớp đương đại. Không đề cập tới những kỹ năng và phương pháp tiếp cận của mỗi cá nhân nghệ, vì mỗi nghệ sỹ đều có những kỹ năng và phương pháp tiếp cận riêng cho mình.
Tác phẩm thể hiện ý kiến đình làng là trọng tâm của những giá trị văn hóa tinh thần của người dân Việt, và xung quanh ngôi đình là sự phát triển lan tỏa dầy đặc của những ngôi nhà ống trong tầng lớp hiện tại.
Bằng các loại hình nghệ thuật khác nhau, triển lãm đặt ra các câu hỏi mang tính phản biện về các vấn đề liên tưởng đến sự xuống cấp của di sản, sự cấp thiết trong việc bảo vệ các giá trị di sản, hay tôn vinh những nét đẹp của di sản văn hóa dân tộc.
Thiên Ngân. Nhiếp ảnh gia này đã nghiên cứu trong các bản đồ cổ, bản đồ cũ để tìm địa chỉ các ngôi làng, rồi tìm tới các địa chỉ đó, chụp lại kiến trúc thực trạng của những ngôi đình ngày nay. Quá trình nghiên cứu đề tài và tìm hình thức nghệ thuật phù hợp để chuyển tải nội dung, ý nghĩa tác phẩm, người sáng tác không nguôi không đặt ra các câu hỏi như "Di sản có phải là đề tài được nghệ thuật đương đại Việt Nam quan tâm?”, "Kinh nghiệm tiếp cận di sản trong sáng tác nghệ thuật đương đại của khu vực và thế giới?, "Các loại hình nghệ thuật mới như Video Art, sắp xếp, âm thanh, nhiếp ảnh có thuận tiện hay không trong việc chuyển tải những vấn đề về văn hóa truyền thống, về di sản?”… 2.
Qua đó tạo những ảnh hưởng tích cực đến cộng đồng, góp phần vào sự phát triển chung của tầng lớp.
Thậm chí, người dân ở các làng quê cũng không còn sử dụng đình làng làm nơi sinh hoạt chung như xưa nữa. Đặc biệt, theo bà Bùi Thị dâu, giám tuyển của triển lãm thì "Đối thoại với đình làng” diễn ra từ một thực trạng các di sản đình làng vùng châu thổ Bắc Bộ đang đứng trước nguy cơ mất dần vai trò của nó với cộng đồng. Gây ấn tượng mạnh về thị giác là tác phẩm "Chen lấn” của Nguyễn Ngọc Lâm.
Trong đó, nhiều ngôi đình đã biến mất thay đó vào đó là các nhà băng, quán bar… Rồi hậu cung của đình Hàng Quạt đã biến thành khách sạn. Mỗi tác phẩm chính là sự hội thoại với di sản đình làng, trình bày quan điểm, cách nhìn, suy nghĩ của người nghệ sĩ ở góc cạnh nhân văn về văn hóa truyền thống.
Nghệ sĩ đã đi tới các ngôi đình để ghi lại âm thanh, nhưng người nghe chẳng còn nhận ra được những thanh âm vốn được cho là đặc trưng của không gian đình, nó đã bị lấn át bởi những ồn ã, xô bồ của cuộc sống phát triển.
3. Một xếp đặt âm thanh của nghệ sĩ Vũ Nhật Tân cũng gây ấn tượng mạnh về thính giác cho công chúng.
