Trong một lần ăn trưa, nhìn menu toàn tiếng Hoa (không có ảnh minh họa), người bán quán cũng chỉ nói tiếng bản địa, chúng tôi đánh liều gọi cơm và bốn món ăn ở bốn cột khác nhau với niềm tin đanh thép rằng bốn món đó sẽ gồm đủ thịt cá, rau củ
Có bà dì còn nói như mếu với đứa cháu cưng: “Thôi tụi con ráng kiếm tiền mua cái nhà thường nhật, nhỏ nhỏ cũng được. Chúng tôi cũng từng “khóc ròng” giữa khách sạn năm sao rộng lớn nhưng không một nhân viên nào hiểu chữ “business center” hay “ciber world” (ý chúng tôi muốn hỏi là nơi có máy tính kết nối Internet để gửi bài vở về nhà) là gì.
Món ăn nấu theo kiểu Tây, thực đơn cũng viết tiếng Tây, nhiều người ngó qua ngó lại ngán ngẩm nói với con cháu hay bạn bè: “Thôi cứ gọi đại một món!”.
Đâu chỉ TP. Khiến người dân nơi đó cứ phải “Việt hóa”, thậm chí “địa phương hóa” những cái tên xa lạ nơi xứ mình.
HCM, không chỉ khu trọng tâm thành thị, khu phố Tây, phố Hàn, phố Nhật, khu sân bay, quận 7, quận 2. Không riêng gì những khu du lịch cuộn đông khách nước ngoài như Mũi Né, Nha Trang, Hạ Long, Sa Pa. Cũng toàn tiếng Anh tiếng u. Nhiều người đi về chẳng nhớ nổi mình ở khách sạn nào vì dù là tiêu chuẩn một hay năm sao, các khách sạn ở đây phần nhiều đều mang tên nước ngoài.
Chuyện này khiến người viết nhớ lại chuyến công tác dở khóc dở cười vào năm 2005 tại Trung Quốc. Lại phải một màn quơ tay múa chân loạn xị để được “đáp ứng nhu cầu”! Thế mà giờ đây, ngay tại đất nước mình, không ít người cũng phải nhìn ảnh trong thực đơn để gọi món hoặc phải líu hết cả lưỡi hòng được phục vụ đúng ý.
Thực vật: rau cải xào dầu hào, rau thập cẩm xào nấm, bông bí luộc và đủ loại củ hấp với hành! (Những ai đã đi Nhật hay Hàn đều thường phải nhìn ảnh trong thực đơn để gọi món ăn). Để mời gọi bà.
HCM hay Hà Nội, cứ mở trang lăng xê địa ốc ở các báo sẽ thấy Cần Thơ, Bình Dương, Đà Lạt, Vũng Tàu, Phan Thiết, Nha Trang, Đà Nẵng. Với truyền thống hiếu khách của người Việt, việc sẵn sàng dùng tiếng nước ngoài để phục vụ tốt hơn cho du khách và người nước ngoài sinh sống, làm việc tại VN là điều dễ hiểu.
Tại TP. Không hiểu nổi! Khó gì việc dùng song ngữ (với mức độ ưu tiên tiếng Việt cao hơn) ở những nơi vừa dành cho khách phương xa lẫn khách bản địa? QUỲNH NGUYỄN. Nhưng thực tế ngoài mấy từ nói theo kiểu “bồi” kia, trình độ ngoại ngữ của các cô hẳn chẳng hơn bà khách là bao.
Nhưng hiếu khách đến độ làm khó người nhà, làm khó lẫn nhau thì thật. (Mà thường nhật cũng chỉ đông khách nước ngoài vào nửa tháng cuối năm, mùa hè vẫn đốn đón khách trong nước) người ta mới thích dùng bảng hiệu, menu, giá cả ngoại.
Chứ mua căn hộ cao cấp tên nước ngoài, rồi bảng hướng dẫn, thang máy cũng ghi tiếng nước ngoài làm sao dì lên thăm tụi con được!”.
Chuyến đi để ngơi nghỉ thỉnh thoảng đã biến thành “cực hình” với nhiều người không biết ngoại ngữ, đặc biệt là trong các bữa ăn ở những quán địa phương nhưng chỉ thích dùng thực đơn toàn tiếng nước ngoài.
Không ít nhân viên phục vụ ở các quán ăn nhà hàng “Tây hóa” cũng vậy, sau khi thực khách vã mồ hôi nghiên cứu thực đơn và cố gắng phát âm thật xác thực món mình muốn gọi rồi thì họ lại “xin phép” xem món khách gọi là món số mấy trong thực đơn.
Và họ chỉ hiểu điều chúng tôi cần khi tôi bất ngờ thốt lên hai tiếng “Yahoo!”. Có anh xe ôm đã nhăn mặt từ chối giao hàng giúp khách đến khu căn hộ cao cấp ở Q. Kết quả thực “trêu ngươi” khi tiểu nhị dọn lên một bàn ăn với cơm và bốn đĩa toàn. Mấy cô viên chức cười rũ, nói khách nhìn qua mà.
Trong một trọng tâm thẩm mỹ ở quận Phú Nhuận, đã có vị khách từ khước thực hiện các dịch vụ chỉ vì viên chức toàn dùng các thuật ngữ tiếng nước ngoài như: facial (coi ngó da mặt), parafin (chăm chút da thuộc cấp bằng cách ủ với một loại sáp đặc biệt), oil therapy (trị liệu bằng tinh dầu).
Dìu dặt khách sạn, nhà hàng, tiệm matxa, trọng tâm thẩm mỹ, tiệm cắt tóc, cửa hàng thời trang. Kể cả những từ mà chúng tôi ngỡ là “cả thế giới đều biết” như WC, toilet, rest room (nhà vệ sinh) thì người dân ở đây vẫn như chưa từng nghe thấy. Cũng đầy rẫy các khu thành thị mới, căn hộ với những tên gọi không thể “kêu” hơn: Green Hill, Sea Links, Blooming Tower, Royal City.
2 chỉ vì “mấy tòa nhà đó toàn ghi tiếng nước ngoài, đường sá lại mới mở, tui vừa không rành đường vừa không biết tiếng, hỏi cũng không biết hỏi làm sao, mà người ta chỉ tòa nhà này với tòa nhà kia tui nghe cũng không nhớ nổi!”.
Với bảng hiệu nước ngoài, mà ngay cả những quận vùng ven như Thủ Đức, Gò Vấp, Hóc Môn, Bình Chánh. Lắm “thượng đế” đứng trước các cửa hiệu toàn tiếng nước ngoài ở nước mình lo âu: “Có bán cho mình không ta?”. Quê.
